اگزوز پنوماتیک

وقتی وارد خط تولید یک کارخانه می‌شوید احتمالا هرچند ثانیه با صدای بسیار بلندی مواجه می‌شوید که انتظار دارید صدای هرچیز باشد جز هوا! اما واقعیت این است که جریان هوای فشرده هنگام خروج از تجهیزات پنوماتیک به دلیل فشار بالا صدای بسیار شدیدی دارد که گاهی حتی از صدای دستگاه پرس بیشتر است.

اگزوز یا صدا خفه کن پنوماتیک (Silencer/Muffler) راهکاری برای حل این مشکل است. البته اگزوز علاوه بر کاهش صدا از سیستم در برابر ورود گردوغبار و آلودگی‌هایی که ممکن است از طریق شیر وارد شوند، محافظت می‌کند. این تجهیز معمولا در دسته اتصالات پنوماتیک قرار می‌گیرد.

نحوه عملکرد صدا خفه کن پنوماتیک

صداخفه‌کن‌های پنوماتیک از بدنه‌ای تشکیل شده‌اند که درون آن چندین محفظه توسط صفحات جداکننده از یکدیگر تفکیک شده است. این ساختار باعث می‌شود گازهای خروجی به‌تدریج سرعت خود را از دست داده و خنک شوند.

در نتیجه، صدای ناشی از خروج گاز کاهش پیدا می‌کند و احتمال ایجاد جرقه نیز کمتر می‌شود. ساختار داخلی اگزوزها معمولا با استفاده از آلومینیوم متخلخل ساخته می‌شوند که امکان عبور و تنظیم مناسب جریان هوا را فراهم می‌کند. در نتیجه، مقاومت جریان پایینی دارند و بر عملکرد سیستم پنوماتیک تاثیر ناچیزی دارند.

در ویدئوی زیر مکانیسم عملکرد اگزوز پنوماتیک را مشاهده می‌کنید.

توان صوتی ایجادشده توسط جریان هوای فشرده به عواملی مانند چگالی هوا، آشفتگی جریان و به‌خصوص سرعت جریان وابسته است. سرعت بالای هوای خروجی تأثیر قابل‌توجهی بر ایجاد نویز دارد.

هنگامی که هوای فشرده و متلاطم با سرعت بالا از یک پورت خارج شده و با هوای ساکن اطراف برخورد می‌کند، صدای قابل‌توجهی ایجاد می‌شود. هوای تخلیه‌شده از تجهیزات پنوماتیک، در صورت عدم استفاده از صداخفه‌کن، می‌تواند به‌صورت یک جت هوای پرسرعت  (Air Jet) خارج شود.

در بسیاری از تجهیزات صنعتی، هوای فشرده از یک روزنه با سرعت بالا خارج می‌شود و به دلیل محدودیت ایجادشده در محل خروج، جریان به حالت خفگی  (Choked Flow) نزدیک می‌شود. این سرعت بالا یکی از عوامل اصلی ایجاد صدای شدید در هنگام تخلیه هوا است.

صداخفه‌کن با قرار گرفتن در مسیر خروجی، جریان متمرکز و پرسرعت هوا را به جریان پراکنده‌تر (Diffused Airflow) تبدیل می‌کند و در نتیجه شدت صدای خروج هوا کاهش می‌یابد.

کاربردهای صداخفه‌کن پنوماتیک

صداخفه‌کن‌های پنوماتیک در طیف گسترده‌ای از کاربردهای صنعتی مورد استفاده قرار می‌گیرند و به‌خصوص در سیستم‌هایی که تجهیزات پنوماتیک با فرکانس بالا و به‌صورت مداوم کار می‌کنند و صدای قابل‌توجهی تولید می‌کنند، اهمیت بیشتری دارند.

به طور مثال پنوماتیک در ماشین‌آلات بسته‌بندی برای ایجاد حرکات مختلف بسیار پرکاربرد است. در بسیاری از این ماشین‌ها، یک سیگنال از سیستم کنترل صنعتی باعث تغییر مسیر یا جابه‌جایی محصول می‌شود و این سیگنال، یک عملگر پنوماتیک را فعال می‌کند.

از آنجا که ماشین‌آلات بسته‌بندی معمولاً با سرعت بالا کار می‌کنند و اپراتورها نیز در نزدیکی آن‌ها حضور دارند، استفاده از صداخفه‌کن می‌تواند به کاهش نویز محیط کاری و بهبود شرایط کاری کارکنان کمک کند.

سیلندرهای پنوماتیک در ماشین‌آلاتی که برای تولید و برش رول‌های توری یا محصولات مشابه استفاده می‌شوند نیز کاربرد دارند.

در چنین تجهیزاتی، اپراتور معمولاً در نزدیکی ماشین فعالیت می‌کند و تخلیه مکرر هوای فشرده می‌تواند صدای زیادی ایجاد کند. از این رو در این صنایع هم استفاده از اگزوز پنوماتیک بسیار رایج است.

 

محل نصب اگزوز پنوماتیک

صدا خفه کن پنوماتیک معمولاً روی شیر پنوماتیک، سیلندر پنوماتیک، منیفولدها و فیتینگ‌ها نصب می‌شود. رایج‌ترین استفاده از آنها روی خروجی شیر برقی پنوماتیک است.

در جاییکه چند شیر روی یک منیفولد نصب شده‌باشند اگزوز را می‌توان مستقیم به خروجی منیفولد نصب کرد. در مکانیسم‌های ساده که حرکت جک بدون شیر انجام می‌شود امکان نصب اگزوز روی خروجی جک هم وجود دارد.

صداخفه‌کن‌های پنوماتیک معمولاً از طریق یک رزوه نری به پورت تجهیزات متصل می‌شوند. این پورت می‌تواند روی شیر برقی، سیلندر پنوماتیک یا سایر تجهیزات قرار داشته باشد. استانداردهای رایج رزوه شامل NPT،  BSP و رزوه‌های متریک مطابق استانداردهای ISO هستند. برخی مدل‌ها نیز به‌صورت Push-in  طراحی شده‌اند و امکان جابه‌جایی آسان بین تجهیزات یا شیلنگ‌ها را فراهم می‌کنند.

 

انواع اگزوز پنوماتیک

اگزوزها را بر اساس عملکرد، شکل ظاهری یا جنس می‌توان به دسته‌های مختلفی تقسیم کرد. در ادامه به معرفی برخی از مهمترین انواع صدا خفه کن پنوماتیک می‌پردازیم.

اگزوز کله قندی پنوماتیک

این اگزوز که معمولا در انگلیسی از آن با عنوان Silencer long version  نام برده می‌شود به خاطر شکل ظاهری آن در بازار پنوماتیک ایران به «کله قندی» معروف است.

این نوع اگزوز نصب ساده‌ای دارد و بازه گسترده‌ای از فشار و دبی را در مدل‌های مختلف پوشش می‌دهد. اما در صورتی که فضای نصب روی شیر محدود باشد مدل تخت استفاده می‌شود.

اگزوز تخت پنوماتیک

تفاوت اگزوزهای تخت و کله‌قندی بیشتر به طراحی، فضای نصب و مشخصات جریان و کاهش صدا مربوط است. مدل‌های تخت معمولاً کامپکت‌تر هستند و برای فضاهای محدود مناسب‌اند، در حالی که مدل‌های کله‌قندی یا کشیده می‌توانند با ساختار بزرگ‌تر، ظرفیت عبور جریان بالاتری داشته باشند. بااین‌حال، شکل ظاهری به‌تنهایی معیار انتخاب نیست و باید دبی عبوری و میزان کاهش صدای هر مدل بررسی شود.

 

فلو اگزوز تخلیه دار

این نوع اگزوز به شیر قابل تنظیم مجهز است که امکان تغییر میزان خروج هوای فشرده را فراهم می‌کند و با کنترل دبی هوای خروجی می‌توانند در تنظیم سرعت عملگر نیز مؤثر باشند.

برای مثال، از این مکانیزم می‌توان برای کنترل سرعت حرکت رفت و برگشت پیستون سیلندرهای پنوماتیک استفاده کرد.

 

اگزوز پنوماتیک پلاستیکی

صداخفه‌کن‌های پلاستیکی معمولاً دارای بدنه‌ای با قالب‌گیری تزریقی هستند و در بخش داخلی آن‌ها از الیاف پلاستیکی، پلاستیک سینترشده یا پودر فلزی استفاده می‌شود.

این مدل‌ها معمولاً قیمت پایین‌تر و وزن کمتری دارند و در مقایسه با برخی مدل‌های فلزی، می‌توانند مقاومت شیمیایی و عملکرد مناسبی در کاهش صدا داشته باشند.

اگزوز پنوماتیک فلزی

در صداخفه‌کن‌های فلزی عمومی، معمولاً از بدنه ماشین‌کاری‌شده برنجی و موادی مانند پودر برنز سینترشده یا الیاف فلزی فشرده‌شده برای کاهش صدا استفاده می‌شود. این مدل‌ها برای کاربردهای عمومی پنوماتیک مناسب هستند.

صداخفه‌کن‌های استنلس استیل نیز دارای یک پایه فلزی هستند که با پودر استنلس استیل سینترشده، سیم‌های فلزی یا توری بافته‌شده پوشانده می‌شود.  این مدل‌ها برای کاربردهایی که به مقاومت در برابر خوردگی، دوام بالا یا قابلیت استفاده در محیط‌های استریل و قابل شست‌وشو نیاز دارند، گزینه مناسبی هستند. به همین دلیل معمولاً قیمت بالاتری نسبت به مدل‌های پلاستیکی یا فلزی معمولی دارند.

 

برندهای اگزوز پنوماتیک

با توجه به اهمیت این محصول تقریبا تمام برندهای معتبر جهانی اگزوز پنوماتیک تولید می‌کنند. برند فستو تنوع بسیار گسترده‌ای در این طیف محصولی دارد که تصاویر آنها را در بخش‌های مختلف همین مطلب مشاهده کرد.

برند CDC هم اگزوزهای خود را در چهار دسته زیر عرضه می‌کند.

همچنین انواع سری‌های صداخفه کن SMC را در ادامه مشاهده می‌کنید.

در بازار ایران اگزوز پنوماتیک برندهای چینی متعددی هم موجود است که با قیمت مناسب برای کارهای سبم و غیر حساس مناسب هستند.

 

انتخاب اگزوز پنوماتیک

صداخفه‌کن‌های پنوماتیک در سایزهای مختلف تولید می‌شوند و محدوده فشار مجاز، سایز و نوع اتصال نیز باید متناسب با مشخصات و نیاز سیستم انتخاب شود. این اطلاعات در کاتالوگ و وبسایت شرکت‌های تولیدکننده موجود است.

یکی از مهم‌ترین نکات هنگام انتخاب صداخفه‌کن، تأثیر آن بر جریان هوای سیستم است. اگر صداخفه‌کن بیش از حد کوچک انتخاب شود یا به‌دلیل آلودگی مسدود شود، ایجاد فشار برگشتی  می‌تواند ظرفیت عملکردی مدار هوای فشرده را کاهش دهد. به همین دلیل، انتخاب صحیح و نگهداری مناسب صداخفه‌کن اهمیت زیادی دارد. در کاربردهایی که سیستم نسبت به فشار برگشتی حساس است، بهتر است مدلی با ظرفیت عبور جریان بالاتر انتخاب شود.

قیمت اگزوز پنوماتیک

قیمت اگزوز یا صداخفه‌کن پنوماتیک به عواملی مانند نوع و طراحی اگزوز، سایز اتصال، جنس بدنه، ظرفیت عبور جریان، میزان کاهش صدا، شرایط کاری و برند سازنده بستگی دارد. مدل‌های کامپکت و پلیمری و همچنین برندهای چینی ارزان‌ترند؛ در حالی که مدل‌های فلزی یا استنلس استیل برای شرایط خاص‌ و همچنین برندهای اروپایی قیمت بالاتری دارند. همچنین مدل‌های اگزوز قابل تنظیم که علاوه بر کاهش صدا امکان کنترل جریان هوای خروجی را دارند، به دلیل عملکرد متفاوت، مشخصات فنی و ساختارشان می‌توانند قیمت بالاتری داشته باشند.

خرید اگزوز پنوماتیک

هایپرصنعت دامون انواع اگزوز یا صداخفه‌کن پنوماتیک را از برندهای معتبر تأمین می‌کند و کارشناسان فروش می‌توانند برای انتخاب مدل متناسب با مدار پنوماتیک شما را راهنمایی کنند.

جمع‌بندی

اگزوز یا صداخفه‌کن پنوماتیک در پورت تخلیه تجهیزات پنوماتیک نصب می‌شود و وظیفه اصلی آن کاهش صدای هوای خروجی و پخش مناسب جریان تخلیه است. این تجهیزات در مدل‌های مختلف پلیمری، فلزی و استنلس استیل و در طراحی‌های کوتاه، بلند، تخت و کله‌قندی عرضه می‌شوند. برخی مدل‌ها نیز به‌صورت رگلاتور اگزوز یا صداخفه‌کن قابل تنظیم طراحی شده‌اند و علاوه بر کاهش صدا، امکان کنترل جریان هوای خروجی و در نتیجه تنظیم سرعت عملگر را فراهم می‌کنند. انتخاب مدل مناسب باید بر اساس دبی، فشار، سایز اتصال، جنس، شرایط محیطی و فضای نصب انجام شود.