نگهداری کندانسینگ یونیت‌ها شامل جنبه‌های مختلفی است، زیرا مجموعه‌ای از قطعات در این تجهیزات وجود دارند که باید به‌صورت دوره‌ای مورد بررسی و تمیزکاری قرار گیرند. همچنین هر تکنسین ممکن است روش کاری خاص خود را در محل اجرا داشته باشد، اما برخی نکات و توصیه‌ها همواره می‌توانند مفید باشند. در ادامه، راهنمایی‌هایی کاربردی برای کار با کندانسینگ یونیت‌ یا یونیت سردخانه ارائه شده است.

نگهداری پیشگیرانه

واحدهایی که به‌خوبی نگهداری می‌شوند، معمولاً انرژی کمتری مصرف کرده و با راندمان بالاتری کار می‌کنند. همچنین نگهداری پیشگیرانه، احتمال خرابی قطعات و تجهیزات را کاهش می‌دهد. یک بازه زمانی مناسب برای انجام نگهداری پیشگیرانه، دو بار در سال است، هرچند توصیه‌های سازنده تجهیزات در خصوص فواصل سرویس نیز باید مدنظر قرار گیرد.

عدم انجام نگهداری پیشگیرانه و تمیزکاری می‌تواند باعث افزایش دمای کمپرسور شود. این وضعیت ممکن است تا جایی پیش برود که کمپرسور برای کارکرد خود جریان الکتریکی بسیار بیشتری طلب کند و در نتیجه، محافظ اضافه‌بار (OVL) برای محافظت از موتور در برابر سوختن وارد عمل شده و کمپرسور را پیش از رسیدن به دمای هدف خاموش کند.

اگر این وضعیت به‌طور مکرر رخ دهد، نخستین قطعاتی که از کار خواهند افتاد، اجزای الکتریکی هستند. دلیل این موضوع آن است که عمر این قطعات بر اساس تعداد سیکل‌های کاری آن‌ها تعریف شده است. اگر این قطعات به‌جای هر چهار ساعت یک‌بار، هر ده دقیقه یک‌بار وارد سیکل شوند، به‌سرعت دچار خرابی شده و در نهایت خواهند سوخت. معمولا بیشتر مشکلات مشاهده‌شده ناشی از خرابی قطعات الکتریکی است، نه خود کمپرسور.

با گذشت زمان، اگر هیچ‌گونه نگهداری یا تمیزکاری انجام نشود و تعداد سیکل‌های روشن و خاموش شدن بیش از حد باشد، خود کمپرسور نیز دچار خرابی خواهد شد. بحرانی‌ترین مرحله عملکرد کمپرسور، لحظه راه‌اندازی است. دلیل این موضوع آن است که هر بار روشن شدن کمپرسور، ارتعاشی در آن ایجاد می‌کند که به سیستم تعلیق داخلی تنش وارد می‌کند. علاوه بر این، یاتاقان‌ها در لحظه راه‌اندازی هنوز روانکاری کامل ندارند و هر سیکل استارت باعث ایجاد اصطکاک می‌شود. اگر این شرایط به‌طور مکرر و بیش از تعداد دفعات مورد انتظار در طول روز اتفاق بیفتد، می‌تواند به خرابی مکانیکی منجر شود.

در هنگام انجام نگهداری پیشگیرانه باید نکات زیر را در نظر داشت:

1- محکم بودن تمامی قطعات کندانسینگ یونیت باید با دقت بررسی شود. این کار می‌تواند از شل شدن قطعات یا حتی اجزای برد الکترونیکی جلوگیری کرده و صدای کلی سیستم را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.

2-برای حذف آلودگی‌ها از روی کندانسور، از آب، پارچه تمیزکاری یا هوای فشرده استفاده شود. هرگز نباید از مواد شیمیایی، به‌ویژه موادی که حاوی کلر هستند، استفاده شود.

3-موتور فن باید از نظر وجود آلودگی بررسی شده و برای حذف گردوغبار یا هر نوع ماده دیگر، از پارچه تمیزکاری یا هوای فشرده استفاده شود.

تشخیص وجود هوا یا گازهای غیرقابل تقطیر در سیستم

بالا بودن فشار دهش در سیستمی که از سایر جهات به‌طور عادی کار می‌کند، می‌تواند نشان‌دهنده وجود هوا یا گازهای غیرقابل تقطیر در مدار باشد.

برای بررسی گرفتگی فیلتر درایر، افت فشار دو سر آن باید اندازه‌گیری شود. در صورتی که فیلتر درایر دارای پورت فشار باشد، این افت فشار نباید بیش از 2 PSIG (حدود 0.14 بار) باشد. همچنین می‌توان از کیت تست سریع اسید پنج‌ثانیه‌ای برای تعیین وجود بیش از حد هوا، رطوبت یا اسید در سیستم استفاده کرد.

در صورت مشاهده هر یک از این موارد، شارژ مبرد باید تخلیه شود و پس از نصب فیلتر درایر جدید و انجام وکیوم مناسب، سیستم مجدداً شارژ گردد.

تشخیص میزان تمیزی واقعی کندانسور

زمانی که کندانسور آلوده باشد، تبادل حرارتی با محیط می‌تواند تا حدی مختل شود که حتی گاز مبرد به مایع تبدیل نشود. در شرایط عادی، تمیز نبودن کندانسور از طریق علائمی که در کمپرسور یا عملکرد سیستم مشاهده می‌شود قابل تشخیص است؛ از جمله کاهش عملکرد و نبود ساب‌کولینگ کافی.

یکی از نشانه‌ها، فعال شدن پرشرسوئیچ فشار بالا (HPCO) است که باعث خاموش شدن کمپرسور پیش از رسیدن به دمای تنظیم‌شده می‌شود. نشانه مشابه دیگر، عملکرد محافظ اضافه‌بار کمپرسور است که آن نیز کمپرسور را پیش از رسیدن به دمای تنظیم‌شده خاموش می‌کند. در نتیجه، کمپرسور وارد سیکل‌های مکرر روشن و خاموش می‌شود بدون آنکه دمای مورد نظر سیستم تأمین شود.

بنابراین، در صورت مشاهده فشارهای بالا، پس از بررسی فیلتر اواپراتور و در صورتی که کویل به‌طور واضح با آلودگی و ذرات مختلف پوشیده نشده باشد، کویل کندانسور باید با آب شستشو داده شده و عملکرد سیستم مجدداً بررسی شود.

اگر شستشو با آب مشکل را برطرف کند، انجام شستشوی شیمیایی نیز می‌تواند مدنظر قرار گیرد. پس از تمیزکاری کویل‌ها، اندازه‌گیری سوپرهیت و ساب‌کولینگ می‌تواند برای اطمینان از تمیز بودن کویل‌ها و عملکرد صحیح آن‌ها مورد استفاده قرار گیرد. همچنین باید بررسی شود که فرآیند کاهش دما و سیکل دیفراست مطابق مشخصات اعلام‌شده توسط سازنده تجهیزات انجام می‌شود یا خیر.

محاسبه و تفسیر ساب‌کولینگ

ساب‌کولینگ اختلاف دما بین دمای تقطیر در شرایط اشباع و دمای خط مایع یا مبرد خروجی از کندانسور را نشان می‌دهد.

دمای تقطیر در شرایط اشباع، دمای گاز متناظر با فشار تقطیر است. برای تعیین دمای اشباع متناظر با یک فشار تقطیر مشخص، می‌توان از جدول فشار ـ دما (PT Chart) مربوط به همان مبرد استفاده کرد. اختلاف بین این دو دما، مقدار ساب‌کولینگ سیستم را مشخص می‌کند.

اگر مقدار ساب‌کولینگ حدود 3 درجه سانتی‌گراد (معادل 5 درجه فارنهایت) یا کمتر باشد، می‌تواند نشان‌دهنده کمبود شارژ مبرد یا وجود مشکلات دیگر در سیستم باشد. اگر مقدار ساب‌کولینگ حدود 5.5 درجه سانتی‌گراد (معادل 10 درجه فارنهایت) یا بیشتر باشد، ممکن است بیانگر شارژ بیش از حد مبرد یا عاملی باشد که باعث تجمع بیش از اندازه مبرد در کویل کندانسور شده است.

وجود ساب‌کولینگ مایع برای رساندن مبرد مایع به وسیله انبساط ضروری است. در صورت ناکافی بودن ساب‌کولینگ، این احتمال وجود دارد که مبرد پیش از ورود به وسیله انبساط دچار فلش گاز شود که در نتیجه باعث کاهش ظرفیت سرمایش و افت راندمان خواهد شد.

افت فشار ناشی از تجهیزات جانبی مانند شیرهای برقی و فیلتر درایرها نباید بیش از مقداری باشد که معادل تغییر حدود 0.5 تا 1.1 درجه سانتی‌گراد (معادل 1 تا 2 درجه فارنهایت) در دمای اشباع است.

تعویض کمپرسور یا تعویض کامل کندانسینگ یونیت

در بیشتر موارد معمولا فقط کمپرسور را تعویض می‌کنند و به‌ندرت کل کندانسینگ یونیت تعویض می‌شود که دلیل اصلی آن هزینه است.

با این حال باید توجه داشت که چنین تغییری تنها یک کمپرسور جدید در اختیار سیستم قرار می‌دهد و تمام بخش فشار بالای مدار شامل کویل کندانسور، موتور فن، شیرها و سایر اجزا همچنان در معرض خرابی‌های مجدد و مراجعات سرویس باقی می‌مانند. بنابراین بالاترین راندمان معمولاً با تعویض کامل کندانسینگ یونیت حاصل خواهد شد.

تشخیص خرابی کمپرسور یا خرابی رله و خازن

کمپرسورهای تبرید معمولاً از قابلیت اطمینان بالایی برخوردار هستند. در بسیاری از موارد، خرابی یک قطعه جانبی یا عدم انجام نگهداری مناسب، باعث وارد شدن تنش به کمپرسور شده و ممکن است منجر به افزایش دما، فعال شدن محافظ اضافه‌بار یا حتی خرابی شود.

اندازه‌گیری مقاومت سیم‌پیچ‌ها و استفاده از مگااهم‌متر برای بررسی کمپرسور می‌تواند به تشخیص عدم آسیب‌دیدگی کمپرسور کمک کند. همچنین می‌توان از کیت عمومی قطعات استارت یا آنالایزر کمپرسور برای تشخیص خرابی قطعات جانبی استفاده کرد.

اگر افزایش دمای کمپرسور در مراحل اولیه تشخیص داده شود، معمولاً تعویض قطعات الکتریکی معیوب یا اصلاح ایراد موجود در مدار تبرید کافی خواهد بود.

اما اگر مشخص شود که دستگاه برای مدت طولانی در شرایط دمایی بالا کار کرده است، برای دستیابی به تعمیری با بیشترین دوام ممکن، بهتر است پس از شستشوی مدار و تعویض لوله مویین و فیلتر درایر، کمپرسور نیز تعویض شود.

جمع‌بندی

کندانسینگ یونیت‌ها برای حفظ راندمان، کاهش مصرف انرژی و افزایش طول عمر تجهیزات نیازمند نگهداری و سرویس دوره‌ای هستند. تمیز نگه داشتن کندانسور، کنترل عملکرد فن، بررسی اتصالات مکانیکی و قطعات الکتریکی و انجام سرویس‌های پیشگیرانه می‌تواند از بسیاری از خرابی‌های رایج جلوگیری کند. افزایش فشار کندانس، کاهش ساب‌کولینگ، فعال شدن پرشرسوئیچ فشار بالا یا محافظ اضافه‌بار کمپرسور از مهم‌ترین نشانه‌های وجود آلودگی یا اشکال در سیستم هستند. همچنین اندازه‌گیری صحیح ساب‌کولینگ، بررسی وجود هوا یا رطوبت در مدار و تشخیص تفاوت میان خرابی کمپرسور و قطعات جانبی مانند رله و خازن، نقش مهمی در عیب‌یابی صحیح و جلوگیری از تعمیرات پرهزینه دارد.