تریپ «های‌پرشر» در سردخانه؛ بررسی دلایل و روش عیب‌یابی
زمانی که فشار مبرد در چرخه تبرید از محدوده کاری خارج شود، تریپ پرشر (Pressure Trip) رخ می‌دهد که می‌تواند منجر به آسیب به کمپرسور و حتی سایر اجزاء مدار شود. در این راستا پرشر سوئیچ برای محافظت از کمپرسور و دیگر اجزاء سیستم، فرمان توقف کمپرسور را صادر می‌کند. برخی از انواع پرشر سوئیچ را در تصویر زیر مشاهده می‌کنید:
تریپ های‌پرشر چیست؟
تریپ پرشر شامل تریپ های پرشر (HP) و تریپ لو پرشر (LP) می‌باشد. در تریپ های پرشر (High Pressure Trip) به دلیل افزایش بیش از حد فشار دهش یا فشار کندانسینگ، قطع کمپرسور اتفاق می‌افتد.
همانطور که در نمودار انولوپ کمپرسور که در ادامه آمده است مشاهده می‌کنید، با توجه به فشار تنظیم شده برای های‌پرشر سوئیچ محدوده قطع کمپرسور تعریف می‌شود.
تریپ های پرشر در نمودار انولوپ کمپرسور
دلایل ایجاد تریپ های‌پرشر
مهم ترین دلایلی که منجر به تریپ فشار بالا (HP) می‌شود به شرح زیر است:
خرابی فن کندانسور: خرابی موتور فن، معیوب‌بودن خازن موتور یا اختلال در کنترل دور موتور سبب کاهش دور فن یا توقف آن و در نتیجه سبب کاهش جریان هوا و دفع حرارت به محیط اطراف می‌شود.
بالا بودن دمای محیط اطراف: در محیط‌های با دمای بالا، اختلاف دمای لازم بین کمپرسور و محیط جهت دفع حرارت از کمپرسور کاهش یافته که منجر به افزایش فشار تقطیر می‌گردد.
شارژ بیش از حد مایع مبرد: شارژ اضافی و بیش از مقدار لازم مبرد منجر به کاهش فضای مؤثر تقطیر در کندانسور شده که افزایش فشار کندانسینگ را به دنبال دارد.
وجود گازهای غیر قابل تقطیر: ورود هوا و سایر گازهای غیرقابل تقطیر به چرخه تبرید باعث افزایش فشار کندانسور می‌شود.
کثیف بودن کندانسور: وجود گرد و غبار، چربی و آلودگی‌های موجود در سطوح کندانسور سبب کاهش انتقال حرارت به محیط و در نتیجه افزایش فشار تقطیر می‌گردد.
اختلال در مسیر دفع حرارت: هوای گرم خروجی کندانسور به دلیل نصب نامناسب یا مسدود بودن مسیر عبور هوا ممکن است به داخل بازگشت کند و حرارت به درستی دفع نشود.
بنابراین برای تعیین علت اصلی تریپ های پرشر، بررسی همزمان فشارهای مکش و دهش، دمای ورودی و خروجی کندانسور، عملکرد فن ها یا جریان مایع مبرد، وضعیت تمیزی کندانسور و مقدار شارژ مبرد ضروری به نظر می‌رسد.
نکات عیب‌یابی های‌پرشر تیریپ
پیش از شروع عیب‌یابی و برطرف کردن های پرشر تریپ، کمپرسور باید خاموش باشد و شرایط کار ایمن برقرار شود. همچنین در صورت نیاز به بازکردن تابلو برق یا انجام عملیات الکتریکی، برق مدار مربوطه باید مطابق دستورالعمل ایمنی قطع گردد.
ضمنا نباید پرشر سوئیچ به‌صورت دائم بای‌پس یا اتصال کوتاه شود. این تجهیزات یکی از سیستم‌های حفاظتی اصلی کمپرسور است که حذف آن ممکن است منجر به افزایش شدید فشار و آسیب به کمپرسور، لوله‌ها و سایر تجهیزات سیستم شود. در ادامه باید مشخص شود که تریپ واقعا ناشی از افزایش فشار بوده یا پرشر سوئیچ سنسور فشار یا مدار فرمان دچار اشکال شده‌است.
عیب‌یابی های‌پرشر تیریپ
برای عیب‌یابی های‌پرشر تیریپ در اولین قدم باید فشار بالادست (HP) و فشار پایین دست (LP) سیستم با تجهیزات اندازه‌گیری مناسب و در شرایط کاری ثبت شوند. اگر فشار سمت HP واقعا بالا باشد، عیب‌یابی باید روی کندانسور و شرایط دفع حرارت متمرکز شود و چنانچه فشار HP در محدوده طبیعی باشد اما پرشر سوئیچ همچنان تریپ کند، احتمال خرابی در پرشر سوئیچ، سنسور فشار، تنظیمات کنترلر یا سیم‌کشی فرمان وجود دارد.
در این رابطه نکته حائز اهمیت این است که مقادیر فشار مجاز را نمی‌توان بدون توجه به نوع مبرد، دمای محیط، نوع کندانسور و طراحی سیستم تعیین نمود؛ بنابراین فشار اندازه‌گیری شده باید با مشخصات فنی همان سیستم و مبرد مقایسه و ثبت گردد.
بررسی فن‌های کندانسور
در مرحله بعد یعنی بررسی فن‌های کندانسور، باید تست شود که آیا تمام فن‌های مورد نیاز در زمان افزایش فشار روشن می‌شوند. همچنین موارد دیگری که باید مورد توجه قرار گیرند شامل سلامت موتور فن، وجود برق ورودی موتور، وضعیت فیوز و کلید حفاظتی، عملکرد کنتاکتور، سلامت خازن در موتورهای تک‌فاز، جهت صحیح چرخش فن، سلامت پرشر کنترلر یا کنترلر فن، وجود لرزش یا صدای غیرعادی در موتور می‌باشند.
اگر یکی از فن‌ها از کار افتاده باشد، ظرفیت دفع حرارت کندانسور کاهش پیدا می‌کند و فشار کندانسینگ افزایش می‌یابد. پس از رفع نقص فن، باید سیستم در شرایط کاری مناسب راه‌اندازی مجدد شده و کاهش فشار HP بررسی گردد.
بررسی سطح کندانسور
تمیزی سطوح کندانسور از موارد دیگری است که باید بررسی شود. تجمع گرد و غبار، پرز، روغن یا سایر آلودگی‌ها روی کویل می‌تواند جریان هوا را کاهش داده و انتقال حرارت را مختل نماید.
در صورت آلودگی، کندانسور باید مطابق دستورالعمل سازنده و با روش مناسب تمیز گردد. مثلا در هنگام شست و شو باید از آسیب رساندن به پره‌ها جلوگیری شود، چرا که خم شدن یا مسدود شدن پره‌ها ظرفیت انتقال حرارت را کاهش می‌دهد. پس از تمیزکاری، وضعیت جریان هوا و فشار کندانسینگ مجددا بررسی خواهد شد.
بررسی وجود گازهای غیرقابل تقطیر
وجود گازهای غیرقابل تقطیر مثل هوا در مدار تبرید باعث می‌شود بخشی از فضای کندانسور با گازی که همراه با مبرد تقطیر نمی‌شود اشغال شده و انتقال حرارت کاهش یابد. هوا عمدتا شامل این موارد است:
نیتروژن که ممکن است هنگام شارژ یا سرویس سیستم، چنانچه تخلیه و وکیوم مناسب انجام نشده باشد، باقی بماند؛ اکسیژن که معمولا همراه با هوای محبوس وارد سیستم می‌شود و همچنین هیدروژن که در برخی شرایط و در اثر واکنش یا تجزیه مواد ممکن است ایجاد شود.
در نتیجه این عمل فشار کندانسینگ و فشار دهش بالا رفته و ممکن است تریپ های پرشر رخ دهد.
برای بررسی، ابتدا عملکرد فن و تمیزی کندانسور و مقدار شارژ مبرد باید کنترل گردد. سپس فشار بالا با دمای واقعی کندانسور و فشار اشباع مبرد در همان دما مقایسه شود، اختلاف غیر عادی می‌تواند نشانه وجود گازهای غیرقابل تقطیر باشد.
اگر سیستم اخیرا باز یا تعمیر شده باشد و پس از آن های پرشر تریپ رخ داده باشد، احتمال ورود هوا بیشتر است و باید مدار به صورت اصولی ریکاوری، وکیوم عمیق و مجددا شارژ گردد.
بررسی مدار آب
در سیستم‌های آب‌خنک علاوه بر موارد فوق باید مدار آب نیز مورد بررسی قرار گیرد. دبی آب خنک کننده، عملکرد پمپ، وضعیت شیرهای آب، دمای آب ورودی و خروجی، گرفتگی صافی‌ها، رسوب در داخل مبدل، وضعیت برج خنک‌کن یا سیستم دفع حرارت، کاهش جریان آب یا افزایش بیش از حد دمای آب می‌توانند منتج به کاهش ظرفیت کندانسور و افزایش فشار HP شوند.
بررسی مدار کنترل
حال اگر بررسی‌های اشاره شده نشان دهد فشار واقعی سیستم طبیعی است ولی همچنان تریپ فشار بالا وجود دارد، باید خود مدار کنترل بررسی شود. پرشر سوئیچ، سنسور فشار، کنترلر، سیم‌کشی، ترمینال‌ها و کنتاکت‌های الکتریکی مربوطه باید بررسی شوند و تنظیمات پرشر سوئیچ نیز باید با مشخصات طراحی سیستم مقایسه شوند. همچنین نباید بدون در نظر گرفتن مشخصات فنی سازنده (envelope)، مقدار قطع و وصل پرشر سوئیچ تغییر داده شود.
بررسی گرفتگی در چرخه مبرد
در صورت سالم بودن کندانسور و فن‌ها، باید احتمال وجود محدودیت یا گرفتگی در چرخه مبرد را نیز در نظر داشت. مواردی مانند فیلتر درایر، شیرهای دستی، شیرهای کنترلی و سایر اجزای سیستم باید از نظر افت فشار غیرعادی بررسی شوند.
مقایسه دمای قبل و بعد از قطعه و بررسی فشارهای سیستم می‌تواند جهت تشخیص گرفتگی در مدار کمک کننده باشد. وجود افت دمای غیرعادی در یک نقطه خاص می‌تواند نشانه محدودیت جریان باشد، اما تشخیص نهایی باید بر اساس مجموعه فشارها و دماهای مدار صورت پذیرد.
راه اندازی پس از عیب یابی
پس از رفع نقص، سیستم می‌بایست در شرایط کاری مناسب راه‌اندازی شود. فشار HP و LP، دمای دهش کمپرسور، دمای ورودی و خروجی کندانسور، عملکرد فن‌ها و وضعیت کمپرسور باید کنترل و ثبت شوند. سیستم باید برای مدت کافی تحت نظر باشد تا مشخص گردد فشار HP مجددا به محدوده تریپ نمی‌رسد. در نهایت، علت اصلی خرابی، اقدام اصلاحی صورت گرفته و نیز نتایج اندازه‌گیری‌ها باید در گزارش تعمیرات ثبت شوند.
جمع بندی
در تریپ های‌پرشر صرفا نباید ریست کردن پرشر سوئیچ بدون شناسایی علل افزایش فشار و برطرف کردن آن صورت گیرد، چرا که منجر به تکرار تریپ و آسیب به تجهیزات سیستم می‌شود. در نتیجه زمان بروز تریپ فشار بالا باید ابتدا فشار واقعی سیستم بررسی شده و سپس عملکرد فن و کندانسور، شرایط دفع حرارت، دمای محیط، مقدار شارژ مبرد، وجود گازهای غیر قابل تقطیر و وضعیت مدار کنترل نیز باید ارزیابی شوند. به‌علاوه مقدار فشار مجاز و تنظیمات پرشر باید همیشه بر اساس نوع مبرد، طراحی سیستم و دستورالعمل سازنده به صورت دقیق معین شوند.
دیـــدگـاه خـود را بـه اشــتراک گــذاریــد