علائم کمبود گاز R22 در سیستمهای سرمایشی
یکی از رایجترین دلایل افت عملکرد سیستمهای تهویه مطبوع که از گاز R22 استفاده میکنند، کمبود شارژ مبرد است. R22 یا کلرودیفلوئورومتان بهخودیخود مصرف نمیشود؛ اگر سیستمی به گاز نیاز پیدا کرده، احتمالاً جایی نشتی وجود دارد. بنابراین تشخیص علائم کمبود گاز، همزمان به معنای شروع جستوجو برای منشا نشتی نیز هست.
چرا R22 از سیستم خارج میشود؟
برخلاف آنچه برخی تصور میکنند، کمبود گاز در یک سیستم تبرید همیشه معنی نشتی دارد، R22 در چرخه بستهای گردش میکند و نباید تغییر مقدار پیدا کند. علل رایج نشتی شامل خوردگی اتصالات لولهکشی به دلیل رطوبت داخل سیستم، فرسودگی درزبندیهای (Seal) کمپرسور، ترکخوردگی در کویلها بهویژه در اثر ارتعاشات مکانیکی و اتصالات شلشده در مراحل سرویس قبلی است. وقتی رطوبت وارد یک سیستم R22 میشود، با کلر موجود در مبرد واکنش میدهد و اسید هیدروکلریک تولید میکند که فلزات داخل سیستم را بهتدریج خورده و نشتی ثانوی ایجاد میکند.
علائم اصلی کمبود گاز R22
اولین نشانهای که اغلب کاربران گزارش میدهند، کاهش محسوس توان سرمایشی دستگاه است. کولر روشن میشود، فنها کار میکنند، اما هوای خنک کافی به داخل پرتاب نمیشود. این موضوع در روزهای گرم مشهودتر است.
از نظر فنی، کمبود شارژ باعث میشود فشار مکش پایینتر از حد نرمال باشد. این کاهش فشار منجر به پایین آمدن دمای اشباع در اواپراتور میشود و اگر دمای اشباع به زیر صفر درجه سانتیگراد برسد، رطوبت هوای اطراف کویل منجمد میشود. یخزدگی روی کویل اواپراتور یا لوله مکش یکی از واضحترین نشانههای شارژ ناکافی است. این یخزدگی در ابتدا عملکرد سیستم را بیشتر کاهش میدهد، چون لایه یخ انتقال حرارت را مسدود میکند و در موارد شدید ممکن است مایع به کمپرسور برگردد و به آن آسیب برساند.
کمپرسور نیز در شرایط کمشارژ تحت فشار کاری غیرنرمال قرار میگیرد. سیستم مجبور است زمان بیشتری کار کند تا به دمای هدف برسد، یا اصلاً نمیرسد. این کارکرد طولانیمدت کمپرسور دمای آن را بالا میبرد و عمر مفیدش را کاهش میدهد. در موارد شدیدتر، کمپرسور بر اثر دمای بیش از حد خاموش میشود که میتواند با آلارم یا توقف غیرمنتظره سیستم همراه باشد.
به طورکلی باید این علائم بررسی شود:
- کاهش قدرت سرمایش کولر
- ایجاد برفک روی لولهها
- افت فشار مکش به کمتر از مقدار استاندارد (کمتر از 60 PSI)
- شنیده شدن صدای غیرطبیعی از کمپرسور
تشخیص کمبود گاز با ابزار
برای تایید کمبود شارژ، اتصال مانیفولد گیج به پورت سرویس ضروری است. در یک سیستم R22 با شارژ کافی که در دمای 25 الی 30 درجه سانتیگراد محیط کار میکند، فشار طرف مکش معمولاً در محدوده 4 تا 6 بار (حدود 60 تا 90 PSI) قرار دارد. اگر این فشار پایینتر از حد نرمال باشد و دمای اشباع حاصل از آن کمتر از صفر درجه باشد، کمبود شارژ محتمل است. اما قبل از اضافه کردن گاز، منشأ نشتی باید شناسایی و برطرف شود. در غیر این صورت، هر بار گاز اضافه میشود و دوباره از بین میرود.
نشتییاب و روشهای تشخیص محل نشت
دستگاههای نشتییاب دستی ابزارهای اصلی برای یافتن محل دقیق نشتی هستند. این دستگاهها قادر به شناسایی انواع مبردهای CFC ،HCFC و HFC هستند. نوک حسگر این دستگاهها پس از 30 ساعت استفاده باید تعویض شود تا دقت تشخیص حفظ شود. در مکانهایی که دسترسی محدود است، از کیت UV Tracer استفاده میشود که با تزریق مایع ردیاب فلورسنت در سیستم و سپس بررسی با نور ماوراء بنفش، محل دقیق نشتی را مشخص میکند.
نشت گاز و مصرف انرژی
نکتهای که اغلب نادیده گرفته میشود این است که یک سیستم کمشارژ، انرژی بیشتری مصرف میکند تا همان سطح از سرمایش ناکافی را فراهم کند. کمپرسور زمان بیشتری در حال کار است، فشار کاری نامناسبتر است و کارایی کلی سیستم افت میکند.
کمبود گاز R22 خودبهخود ایجاد نمیشود و ریشه آن همیشه در یک یا چند نقطه نشتی است. شناخت علائم فنی مثل یخزدگی، فشار پایین مکش، کارکرد طولانی کمپرسور و افت سرمایش در کنار ابزارهای صحیح نشتییابی، تشخیص دقیق را میسر میکند.
سوالات متداول
۱. آیا کمبود گاز R22 میتواند باعث خرابی کمپرسور شود؟
بله، کمپرسور در شرایط کمشارژ بیش از حد گرم میشود و عمر مفیدش بهشدت کاهش مییابد.
۲. یخزدگی روی کویل اواپراتور همیشه بهمعنای کمبود گاز است؟
نه الزاماً؛ گرفتگی فیلتر هوا یا دبی هوای ناکافی نیز میتوانند دمای اواپراتور را به زیر صفر برسانند.
۳. آیا میتوان بدون نشتییاب محل نشت R22 را پیدا کرد؟
در برخی موارد آلودگی روغن اطراف اتصالات نشاندهندهی نشتی است، اما نشتییاب دقت بسیار بالاتری دارد.
۴. آیا کمبود گاز باعث افزایش مصرف برق میشود؟
بله، کمپرسور مدت بیشتری کار میکند تا به دمای هدف برسد و این مستقیماً مصرف انرژی را بالا میبرد.
دیـــدگـاه خـود را بـه اشــتراک گــذاریــد