شارژ صحیح گاز R22 در سیستم‌های تهویه مطبوع یکی از مهارت‌هایی است که تکنسین تبرید باید به آن مسلط باشد. این فرآیند فراتر از «وصل کردن سیلندر و باز کردن شیر» است. شارژ نادرست می‌تواند به خرابی کمپرسور، مصرف برق بالاتر، عملکرد ضعیف سیستم و حتی خطرات ایمنی منجر شود.

پیش از شروع: بررسی وضعیت سیستم

هیچ تکنسینی نباید قبل از ارزیابی کامل وضعیت سیستم دست به شارژ گاز بزند. اولین قدم، بررسی نوع دستگاه محدودکننده‌ جریان (Metering Device) است. سیستم‌هایی با اورفیس ثابت (Fixed Orifice یا Piston) از روش سوپرهیت برای تنظیم شارژ استفاده می‌کنند، در حالی که سیستم‌هایی با شیر انبساط ترموستاتیک (TXV) یا الکترونیکی (EEV) از روش ساب‌کولینگ بهره می‌برند. هر دو روش به اندازه‌گیری دقیق نیاز دارند و نمی‌توان بر اساس حدس یا فشار ثابت یک سیستم را شارژ کرد.

همچنین باید مطمئن شوید که دمای محیط داخلی و خارجی در محدوده‌ای مناسب برای شارژ قرار دارد. دستورالعمل سازنده باید در اولویت قرار گیرد؛ این اطلاعات معمولاً روی پلاک مشخصات دستگاه یا در دفترچه‌ی فنی موجود است. اگر فشار اشباع مکش در دمای بالای 4 درجه‌ی سانتیگراد زیر صفر بماند، حتی اگر مقادیر سوپرهیت و ساب‌کولینگ در محدوده صحیح باشند، باید به دنبال عیب دیگری باشید و شارژ را متوقف کنید.

تجهیزات مورد نیاز برای شارژ R22

برای انجام یک شارژ حرفه‌ای، تجهیزات زیر ضروری هستند:

  • مانیفولد گیج دو طرفه یا چهار طرفه با اسکیل دمایی مناسب برای R22
  • دماسنج دیجیتال با دقت بالا
  • ترمومتر کلمپی برای اندازه‌گیری دمای لوله
  • ترازوی شارژ گاز برای کنترل دقیق وزن مبرد
  • شیلنگ‌های شارژ استاندارد که از نشتی جلوگیری می‌کنند

استفاده از سیلندرهای ریکاوری تاییدشده نیز در صورت نیاز به تخلیه سیستم الزامی است. فراموش نکنید که ظرفیت سیلندرهای ریکاوری نباید از 80 درصد پر شود تا فضای کافی برای انبساط حرارتی گاز وجود داشته باشد.

شارژ گاز R22 در کولر گازی

شارژ گاز R22 در کولر گازی

مراحل شارژ گاز R22

ابتدا سیستم را روشن کنید و اجازه دهید دمای محیط به وضعیت پایدار برسد. شیلنگ مانیفولد را به پورت‌های سرویس وصل کنید؛ شیلنگ آبی به پورت کم‌فشار (Suction) و شیلنگ قرمز به پورت پرفشار (Discharge) متصل می‌شود. شیلنگ زرد وسطی به سیلندر R22 وصل می‌شود. قبل از باز کردن شیرها، هوای موجود در شیلنگ‌ها را با کمی باز کردن اتصال از سیستم خارج کنید تا از ورود هوا به سیستم جلوگیری شود.

حالا فشارهای سیستم را بخوانید و با جدول P/T مبرد R22 مقایسه کنید. دمای اشباع مکش در فشار خوانده‌شده را پیدا کنید. دمای واقعی لوله مکش را با دماسنج اندازه بگیرید. تفاوت این دو عدد، سوپرهیت است. برای سیستم‌های با اورفیس ثابت، سوپرهیت هدف معمولاً بین 10 تا 20 درجه سانتیگراد است، اما باید مشخصات سازنده را مرجع قرار داد.

در حین شارژ، تمام زئوتروپ‌ها و مخلوط‌های گازی باید در فاز مایع وارد سیستم شوند. اما R22 یک گاز تک‌ترکیبه است و می‌توان آن را در هر دو فاز وارد کرد. با این حال، وارد کردن در فاز مایع از طریق شیر سرویس در طرف مکش با کنترل دقیق‌تر همراه است. گاز را به‌آرامی و در مقادیر کوچک اضافه کنید و هر بار صبر کنید تا سیستم به تعادل برسد.

ارزیابی شارژ صحیح

سیستمی که به صورت صحیح شارژ شده باشد نباید دمای اشباع مکش پایین‌تر از صفر درجه داشته باشد. فشار لاین مایع (Liquid Line Pressure) نیز نباید بیش از 30 درجه سانتیگراد دمای اشباع بالاتر از دمای محیط خارجی باشد. اگر این مقادیر خارج از محدوده مجاز باشند، ادامه شارژ نه تنها بی‌فایده است بلکه می‌تواند آسیب‌رسان باشد. فشار بالای هد ممکن است به دلایلی مثل مقاومت جریان هوا، آلودگی مبرد، یا روغن بیش از حد در سیستم باشد که باید ابتدا رفع شوند.

اتمام عملیات و نکات ایمنی

پس از اتمام شارژ، تمام شیرها را ببندید و شیلنگ‌ها را از پورت‌های سرویس جدا کنید. هرگز گاز مبرد را در هوا رها نکنید؛ این عمل علاوه بر اینکه از نظر قانونی ممنوع است، به لایه اوزون آسیب می‌رساند. مقادیر گاز شارژ شده و برداشته شده را در لاگ‌شیت ثبت کنید. این رکوردگذاری هم برای پیگیری وضعیت سیستم در سرویس‌های بعدی مفید است و هم الزامات قانونی را برآورده می‌کند.

به یاد داشته باشید که تکنسین نباید بدون سنجش سوپرهیت یا ساب‌کولینگ و صرفاً بر اساس فشار گیج عمل کند.

شارژ گاز R22 در کولر گازی

سوالات متداول

۱. آیا می‌توان R22 را در فاز گاز شارژ کرد؟
بله، R22 گاز تک‌ترکیبه است و شارژ در هر دو فاز امکان‌پذیر است، اما شارژ مایع با ترازو دقت بالاتری دارد.

۲. سوپرهیت مناسب برای R22 چقدر است؟
برای سیستم‌های با اورفیس ثابت معمولاً بین 10 تا 20 درجه سانتیگراد، اما باید مشخصات سازنده دستگاه مبنا قرار گیرد.

۳. چرا نباید R22 را بدون ترازو شارژ کرد؟
شارژ بیش از حد یا کمتر از حد به همان اندازه مضر است؛ ترازو تنها ابزاری است که مقدار دقیق گاز وارد شده را نشان می‌دهد.

۴. بعد از شارژ R22 باید چه چیزی را ثبت کرد؟
میزان گاز شارژشده، فشارها، دمای محیط، مدل دستگاه و نام تکنسین باید در لاگ‌شیت سیستم ثبت شود.